ارز دیجیتال بانک مرکزی یا CBDC چیست؟ آموزشی به زبان ساده

ارز دیجیتال بانک مرکزی یا CBDC چیست؟ آموزشی به زبان ساده

Ali Ebrahimi اردیبهشت ۲۴, ۱۴۰۰
24 دقیقه زمان مطالعه

حتماً در اخبار مربوط به ارزهای دیجیتال تاکنون نام ارز دیجیتال بانک مرکزی یا CBDC به گوشتان خورده‌است. ارزهایی که توسط دولت های مختلف قرار است عرضه شوند. اما ارز دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) چیست و چه کاربردی دارد؟

در این مقاله از «اکس نوین» به صورت کامل در رابطه با CBDC ها توضیح خواهیم داد. با ما همراه باشید!

ارز دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) چیست؟

CBDC مخفف Central Bank Digital Currency نوع جدیدی از ارزهای دیجیتال است که در سراسر جهان دولت ها را به بررسی و آزمایش واداشته‌است. آنچه که این نوع رمزارزها را از سایر ارزهای سنتی متمایز می کند این است که طرفداران امیدوارند این ارزها بتوانند با استفاده از فنآوری جدید پرداخت، به خصوص تکنولوژی بلاکچین، در جهت افزایش کارایی پرداخت و همچنین کاهش هزینه‌ها قدم بردارند.

ارزهای دیجیتال بانک مرکزی هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار دارند. اکثر کشورها همانند آمریکا در حال حاضر تنها ایده این نوع ارزها را بررسی کرده‌اند. در طرف دیگر کشورهای بلندپروازی چون چین و کره جنوبی نسخه آزمایشی خود را به پایان رسانده و در حال آزمایش این فناوری هستند. با این حال، CBDC ها هنوز در مقیاس وسیعی کارایی ندارند.

هر کشوری در حال حاضر CBDC مخصوص به خودش را بررسی می‌کند و رویکرد خاص خود را برای توسعه آن دارد. بسیاری از ارزهای دیجیتال بانک مرکزی از همان زیر ساخت بلاکچینی که بیت کوین به عنوان اولین رمزارز استفاده کرد، استفاده خواهند کرد.

فناوری بلاکچین به بسیاری از نهادهای مختلف این امکان را می دهد تا کپی تاریخچه تمامی تراکنش‌ها را در اختیار داشته٬باشند تا تاریخچه تراکنش‌ها به جای کنترل شدن توسط یک واحد متمرکز، توزیع گردد.

گفتنی‌ست در حال حاضر چندین کشور در حال آزمایش ارز دیجیتال بانک مرکزی مبتنی بر بلاکچین خود هستند. ونزوئلا از نظر توسعه ارز دیجیتال خود پیشگام بود و رمزارز مخصوص به خود با نام پترو را در سال ۲۰۱۸ راه اندازی کرد. با این حال، پترو با مشکلات زیادی رو به رو است و همین مهم باعث شده تا تعداد بسیار اندکی از مردم ونزوئلا از آن استفاده کنند.

علاوه بر ونزوئلا، دولت چین احتمالاً در توسعه CBDC جلوتر از سایرین قرار دارد. این کشور در حال حاضر در حال آزمایش یوان دیجیتال خود در چندین شهر است. آمریکا نیز سعی کرده تا از این قافله عقب نماند و بانک فدرال رزرو بوستون در حال همکاری با موسسه فناوری ماساچوست (MIT) برای عرضه دلار دیجیتال است.

CBDC ها چه ویژگی دارند؟

ارزهای دیجیتال بانک مرکزی فعلاً در مراحل اولیه توسعه قرار دارند بنابراین در حال حاضر مشخص نیست که چه ویژگی‌هایی خواهند داشت. با این حال، در بسیاری از موارد پیش بینی می‌شود که بسیاری از ویژگی‌های بیت کوین و سایر ارزهای دیجیتال را داشته‌باشند.

CBDC ها از فناوری دفتر توزیع شده (DLT) استفاده می کنند

ما در دنیای دیجیتال زندگی می‌کنیم؛ برای دیدن موجودی حسابمان در گوشی تلفن همراهمان قابل مشاهده است و دیگر تمایلی به همراه بودن پول نقد نداریم! کارت‌های اعتبار کارگشا هستند.

CBDC ها نیز دارایی‌هایی دیجیتالی هستند اما از تکنولوژی متفاوتی بهره می‌گیرند. در حقیقت این ارزها پول های مهندسی شده‌ای هستند که از فناوری اصلی بیت کوین یا همان فناوری دفتر توزیع شده (DLT) استفاده می‌کنند.

به منظور پیگیری مالی، بانک‌ها باید سوابق مالی همچون میزان موجودی یک شخص و تراکنش‌های انجام شده را در یک دفتر کل ذخیره کند.

به جای اینکه یک پایگاه داده مرکزی سابقه مالی افراد را ذخیره کند، دفاتر توزیع شده چندین نسخه از این سوابق را در میان نهادهای مالی جداگانه پخش می‌کند. تمامی این نهادها نیز از بالا توسط بانک مرکزی کشور مدیریت می‌شوند. در نهایت این نهادها سوابق را به صورت توزیع شده با یکدیگر به اشتراک می‌گذارند.

این همان چیزی است که تحت عنوان بلاکچین معتبر شناخته می‌شود، چرا که تنها تعداد معدودی از نهادها می‌توانند به آن دسترسی داشته یا آن را تغییر دهند. علاوه بر این، نهادهای مرکزی دسترسی افراد و میزان اختیارات آنها را می‌توانند تعیین کنند. تفاوت این بلاکچین‌ها، با بلاکچین‌های غیرمعتبری چون بیت کوین این است که دفتر توزیع بیت کوین در اختیار نهاد خاصی قرار ندارد و هر کسی می‌تواند نرم افزار بیت کوین را اجرا کند و در آن تراکنش ارسال نماید.

برخلاف ارزهای دیجیتال، CBDC ها متمرکزند

بانک‌های مرکزی برای انتخاب بلاکچین‌های مجاز دلایل خاص خود را دارند. اگرچه تکنولوژی دفتر توزیع شده این ارزها با سایر ارزهای دیجیتال شباهت‌های اساسی دارد، اما این اهداف بسیار متفاوتی را دنبال می‌کنند.

بیت کوین و سایر بلاکچین‌های عمومی چون اتریوم، از این لحاظ منحصر به فرد هستند که هیچ نهاد مرکزی یا گروهی از نهادها، آنها را کنترل نمی کند. به همین دلیل چندان مورد حمایت دولت ها قرار نمی‌گیرند.

دولت‌ها فناوری دفتر توزیع شده را انتخاب می‌کنند، چرا که هنوز هم می‌توانند جنبه‌های خاصی از آن را کنترل کنند.

بگذارید نگاهی به بیت کوین بیندازیم. بیت کوین به ۲۱ میلیون واحد محدود می‌شود و تغییر آن غیرممکن است. در مقابل دولت‌ها هر یک دارای یک بانک مرکزی هستند که متولی تأمین و عرضه پول کشور است. این بانکهای قدرتمند در زمان‌های مختلف تصمیم به حذف یا افزودن پول به گردش پولی خود می‌گیرند. لذا بایستی در فناوری پشت پرده CBDC ها این مهم رعایت شود.

CBDC ها هزینه‌ها را کاهش و کارایی را افزایش می دهند

طرفداران ارزهای دیجیتال بانک مرکزی معتقدند که به دلیل نحوه ساختار این ارزها، CBDC ها به کاهش هزینه‌های انتقال پول منجر خواهند شد. ایده به این شکل است که با استفاده از این نوع ارزها، نهاد های مالی ارتباط بیشتری با هم برقرار می‌کنند و راهی ساده‌تر برای جابجایی پول نسبت به سیستم کنونی ایجاد می‌شود.

با استفاده از CBDC ها می‌توان پرداخت‌ها را کنترل کرد

دفاتر کل توزیع شده، سابقه کاملی از تراکنش‌ها و معاملات انجام شده را ارائه می‌دهند. برخی از دولت‌ها همانند دولت چین که به دستگاه نظارت گسترده خود مشهور هستند، به طور بالقوه مایل به استفاده از این اطلاعات برای پیگیری و زیر نظر گرفتن شهروندان خود هستند.

البته سیاست های دولت های مختلف در این باره متفاوت است. به عنوان مثال، به نظر می رسد بانک فدرال رزرو ایالت متحده آمریکا در صورت تصویب CBDC خود، بیشتر مشتاق حفظ حریم خصوصی شهروندان خود باشد.

چرا اخیراً بسیاری از کشورهای جهان به سمت CBDC ها سوق داده شده اند؟

بیت کوین از سال ۲۰۰۹ تاکنون به سرعت رشد کرده و بسیاری از ارزهای دیگر، با استفاده از فناوری مشابهی به بازار عرضه شده‌اند. اما در سال ۲۰۱۹ با عرضه ارز دیجیتال فیس بوک با نام لیبرا، دولت‌های مختلف به طور جدی تری ورود به زمینه ارزهای دیجیتال و ساخت ارز دیجیتال بانک مرکزی خود را بررسی کردند.

در حال حاضر هیچ‌کس دقیقاً تعداد کشورهایی که در حال توسعه CBDC مخصوص به خود هستند را نمی‌داند. بر اساس نظرسنجی منتشر شده در ژانویه ۲۰۲۰، بانک تسویه‌حساب‌های بین المللی (BIS)، از ۶۶ بانک مرکزی در رابطه با توسعه CBDC ها سوال پرسید که ۸۰ درصد آنها در پاسخ اعلام کردند که در حال بررسی چنین ایده‌ای هستند. ۱۰ درصد از بانک ها نیز اعلام کردند که در شرف ساخت CBDC و عرضه آن برای عموم مردم قرار دارند.

آیا همه CBDC ها از فناوری بلاکچین استفاده می‌کنند؟

پاسخ به این سوال منفی است. در حالی که بسیاری از بانک‌های مرکزی، از بلاکچین به عنوان راهی برای افزایش کارایی یاد کرده۲اند، چندین بانک مرکزی نسبت به این موضوع مردد هستند و معتقدند ارز دیجیتال بانک مرکزی الهام گرفته از بلاکچین، ارزش چندان زیادی برای ایجاد و نگهداری از آن را ندارد.

سخن پایانی

کشورهای مختلفی تاکنون در راستای ارزهای دیجیتال بانک مرکزی قدم برداشته‌اند. چین یوان دیجیتال خود را به صورت عملی اجرایی کرده‌است. فدرال رزرو آمریکا نیز به صورت جدی به دنبال راه اندازی دلار دیجیتال است.

به عقیده بسیاری، تصمیم بانک‌های مرکزی به ساخت CBDC ها به روند رو به رشد ارزهای دیجیتال برمی۲گردد. با این حال، به عقیده بسیاری از کارشناسان این صنعت، این ارزها صرفاً قرار است یک پول دیجیتال باشند و در زمره رمزارزهایی چون بیت کوین قرار نخواهند گرفت. یکی از فاکتورهای اساسی ارزهای دیجیتالی چون بیت کوین و اتریوم، غیرمتمرکز بودن آنهاست که دولت ها به شدت با آن مخالف هستند.

سوالات متداول

ارز دیجیتال بانک مرکزی یا CBDC چیست؟

CBDC ها در واقع نسخه دیجیتالی از پولی است که امروزه استفاده می‌کنیم و قرار است توسط بانک های مرکزی ارائه شوند.

آیا CBDC جایگزین پولی می شود که امروز استفاده می‌کنیم؟

بیشتر کشورها CBDC را نوعی مکمل پول می‌دانند، نه لزوماً ارزی که جایگزین زیرساخت‌های موجود شود.

چه کشورهایی تاکنون به توسعه CBDC پرداخته‌اند؟

اطلاعات دقیقی در دسترس نیست. در حال حاضر ونزوئلا و چین در میان کشورهای پیشتاز صنعت CBDCها قرار دارند.

منبع Coindesk